Stock redemption, bir corporation'ın (ABD hukukunda paylara bölünmüş sermaye şirketi) kendi paylarını bir pay sahibinden geri satın almasıdır. California'da Corporations Code bu alımı bir dağıtım (distribution) olarak kabul eder. Bu nedenle şirketin, temettüde uygulanan mali testlerin aynısını geçmesi gerekir. Testleri geçmeyen bir geri alımı onaylayan yönetim kurulu üyeleri kişisel olarak sorumlu olabilir.
Stock redemption, bir sahibin özel bir şirketten ayrılmasının en yaygın yollarından biridir. Aynı zamanda hata yapmanın en kolay olduğu işlemlerden biridir. Kâğıt üzerinde basit görünen bir geri alım, yönetim kurulu üyelerini kişisel sorumlulukla karşı karşıya bırakabilir, beklenmedik vergiler doğurabilir veya tarafların kapandığını düşündüğü anlaşmazlıkları yeniden açabilir. Bu yazıda geri alımın nasıl işlediğini, ona uygulanan California kurallarını ve şirket sahiplerinin şartları kabul etmeden önce yanıtlaması gereken soruları anlatıyoruz.
Stock Redemption Nedir?
Stock redemption'da corporation, kendi paylarını bir pay sahibinden geri satın alır. Ayrılan pay sahibine nakit, bir senet (promissory note) veya ikisinin birleşimiyle ödeme yapılır. Corporations Code Section 510 uyarınca geri alınan paylar kural olarak izin verilmiş ancak ihraç edilmemiş pay statüsüne döner ve kalan her pay sahibinin sahiplik oranı artar.
Stock redemption, cross-purchase'tan (kalan ortakların payları kendi parasıyla satın alması) farklıdır. Cross-purchase'ta kalan sahipler, ayrılan sahibin paylarını kendi paralarıyla satın alır. Stock redemption'da ise ödemeyi şirket yapar. Hukuki ve vergisel analizin büyük kısmı bu tek farka dayanır.
Şirket sahipleri genellikle şu durumlarda geri alımı değerlendirir:
- Bir kurucu veya ortak emekli olur ya da işten çekilir
- Pay sahipleri anlaşamaz ve temiz bir ayrılığa ihtiyaç duyar
- Bir pay sahibi vefat eder veya iş göremez hâle gelir
- Sahipler bir satış, finansman veya devir planı öncesinde kontrolü tek elde toplamak ister
Her California Stock Redemption'ını Şekillendiren Altı Hukuki Konu
1. Geri alım bir dağıtımdır
California Corporations Code Section 166, "pay sahiplerine dağıtım" kavramına bir corporation'ın kendi paylarını satın almasını veya geri almasını da dahil eder. Bu nedenle bir geri alım, temettüye uygulanan mali testlerin aynısını geçmek zorundadır.
2. Section 500 bilanço testi
Corporations Code Section 500 uyarınca corporation dağıtımı ancak şu iki koşuldan biri varsa yapabilir: (a) dağıtılmamış kârı dağıtım tutarına eşit veya ondan fazladır ya da (b) dağıtımdan hemen sonra toplam varlıkları toplam borçlarına eşit veya onlardan fazladır.
3. Section 501 ödeme gücü testi
Section 501 ayrı bir koşul ekler. Corporation vadesi gelen borçlarını ödeyemeyecek durumdaysa veya dağıtım sonucunda bu duruma düşecekse dağıtım yapılamaz. Satış bedeli bir senetle zamana yayılarak ödendiğinde, bu test senedin tüm süresi boyunca dikkatle izlenmelidir.
4. Yönetim kurulu üyelerinin ve pay sahiplerinin kişisel sorumluluğu
Section 316 uyarınca bu kurallara aykırı bir dağıtımı onaylayan yönetim kurulu üyeleri, corporation'a karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilir. Section 506 uyarınca, dağıtımın usulsüz olduğunu gösteren olguları bilerek yasaklı bir dağıtım alan pay sahibi bu dağıtımı iade etmek zorunda kalabilir.
5. Vergilendirme
Internal Revenue Code Section 302 uyarınca bir geri alım ya pay satışı olarak (kural olarak sermaye kazancı doğurur) ya da temettü olarak vergilendirilir. Satış muamelesi için genellikle şunlardan biri gerekir: pay sahibinin payının tamamen sona ermesi, orantısız ölçüde önemli bir geri alım veya özünde temettüye eşdeğer olmayan bir geri alım.
Section 318'deki aile isnadı (family attribution) kuralları, pay sahibini akrabalarının elindeki paylara hâlâ sahipmiş gibi sayabilir. Bu da satış olarak planlanan işlemi temettüye dönüştürebilir. Payın tamamen sona erdiği durumlarda Section 302(c)(2), eski pay sahibi IRS'e bir taahhütname verirse ve şirkette alacaklılık dışında bir payı kalmazsa aile isnadı kurallarından feragat edilmesine izin verir. Yapıyı imzadan önce bir vergi danışmanıyla gözden geçirin.
6. Mevcut şirket belgeleri
Bylaws (şirket iç yönetmeliği), pay sahipleri sözleşmeleri ve buy-sell (alım-satım) hükümleri çoğu zaman değerleme, ödeme şartları, gerekli onaylar ve önalım hakları gibi konuları zaten düzenler. Bu şartları göz ardı eden bir geri alım, ileride itiraza açık hâle gelir.
3,2 Milyon Dolarlık Bir Geri Alımdaki Çalışmamız
Sari Law Firm, yakın zamanda az sayıda pay sahibine ait bir California corporation'ına 3,2 milyon dolarlık bir stock redemption işleminde danışmanlık verdi. Çalışmamız işlemin üç aşamasını kapsadı:
- Memorandum of Understanding (MOU, mutabakat zaptı). Tarafların ticari şartlarını içeren MOU'yu inceledik, tarafların iradesini yansıttığını teyit ettik ve nihai sözleşme hazırlanmadan önce açık noktaları belirledik.
- Stock Redemption Agreement (pay geri alım sözleşmesi). Satış bedelini, ödeme şartlarını, beyan ve taahhütleri, ibraları ve kapanış işlemlerini inceledik. Sözleşmenin müvekkilimizi koruduğundan ve MOU ile uyumlu olduğundan emin olduk.
- Şirket belgeleri. Geri alımı yetkilendirmek ve sahiplik devrini tamamlamak için gereken yönetim kurulu ve pay sahibi kararlarını ve ilgili şirket kayıtlarını hazırladık.
Kalan pay sahipleri işlemden şirketin tam kontrolüyle çıktı ve faaliyetler kesintisiz devam etti.
Kontrol Listesi: İmzalamadan Önce Yanıtlamanız Gereken Sorular
Bir geri alım için term sheet (ön şartlar belgesi) veya MOU imzalamadan önce şirket sahiplerinin şu soruların her birini yanıtlayabilmesi gerekir:
- Değerleme. Bedel nasıl belirleniyor ve mevcut bir sözleşme belirli bir yöntemi zorunlu kılıyor mu?
- Finansman. Şirket nakit mi, senetle mi, yoksa ikisiyle mi ödeyecek? Kapanışta ve senedin tüm süresi boyunca Section 500 ve 501'i karşılayabilecek mi?
- Teminat. Ödeme ertelenirse güvencesi ne olacak? Geri alınan payların rehni, kişisel kefaletler ve muacceliyet hakları seçenekler arasındadır.
- Onaylar. Bylaws ve pay sahipleri sözleşmeleri hangi yönetim kurulu ve pay sahibi onaylarını gerektiriyor?
- İbralar. İki taraf da pay sahibinin şirketteki döneminden doğan taleplerden karşılıklı olarak ibra ediliyor mu?
- Kısıtlayıcı hükümler. Gizlilik, müşteri ayartmama ve rekabet yasağı hükümleri var mı? California, Business and Professions Code Section 16600 uyarınca rekabet yasaklarını kural olarak geçersiz sayar. Ancak Section 16601, payının tamamını devreden bir sahibin işletmenin faaliyet gösterdiği alanla sınırlı bir rekabet yasağını kabul etmesine izin verir.
- Vergi planlaması. Bir vergi danışmanı Section 302 muamelesini ve isnat konularını inceledi mi?
- Kayıtlar. Kapanıştan sonra pay defteri ve pay senetleri güncellenecek mi? Yönetim kurulu üyeleri veya yöneticiler değişirse Statement of Information (Secretary of State'e verilen şirket bilgi beyanı) yeniden verilecek mi?
Bir Pay Sahibinin Ayrılmasını mı Planlıyorsunuz?
Bir geri alımı yapılandırmanın doğru zamanı, şartlar kabul edilmeden öncesidir. Erken hukuki inceleme şirketi, ayrılan pay sahibini ve kalan sahipleri korur.
Şirketiniz corporation değil de LLC ise, ayrılık süreci Operating Agreement üzerinden işler. Pay satın alma şartlarının ve devir planlamasının birlikte nasıl işlediğini görmek için vefatınızda California LLC'nize ne olduğunu anlatan yazımıza bakabilirsiniz.
Sari Law Firm işletme sahiplerine şu konularda yardımcı olur:
- Stock redemption ve pay sahibi çıkışları (buyout)
- Pay sahipleri sözleşmeleri ve buy-sell hükümleri
- Yönetim kurulu ve pay sahibi onayları ile şirket kayıtları
- Sahiplik devirleri ve devir planlaması
- California hukuku kapsamında sözleşme hazırlanması ve incelenmesi
Sıkça Sorulan Sorular
California'da stock redemption nedir? Stock redemption, bir corporation'ın kendi paylarını bir pay sahibinden geri satın almasıdır. California Corporations Code Section 166 bu alımı pay sahiplerine yapılan bir dağıtım (distribution) sayar. Section 510 uyarınca geri alınan paylar kural olarak izin verilmiş ancak ihraç edilmemiş pay statüsüne döner.
Dağıtılmamış kârı olmayan bir California corporation'ı pay geri alabilir mi? Evet. Geri alımdan hemen sonra toplam varlıkları toplam borçlarına eşit veya bunlardan fazlaysa (Corporations Code Section 500(b)) ve vadesi gelen borçlarını ödeyememe ihtimali yoksa (Section 501) geri alım yapılabilir.
Section 500 veya 501'e aykırı bir geri alımdan kim sorumludur? Geri alımı onaylayan yönetim kurulu üyeleri, Corporations Code Section 316 uyarınca corporation'a karşı müştereken ve müteselsilen sorumlu tutulabilir. Geri alımın usulsüz olduğunu gösteren olguları bilerek ödeme alan pay sahibi, Section 506 uyarınca bu ödemeyi iade etmek zorunda kalabilir.
Stock redemption sermaye kazancı olarak mı, temettü olarak mı vergilendirilir? Bu, Internal Revenue Code Section 302'ye bağlıdır. Pay sahibinin payının tamamen sona ermesi, orantısız ölçüde önemli bir geri alım veya özünde temettüye eşdeğer olmayan bir geri alım kural olarak pay satışı sayılır. Section 318'deki pay isnadı (attribution) kuralları sonucu değiştirebilir. Bu nedenle yapı, imzadan önce bir vergi danışmanı tarafından incelenmelidir.
Ayrılan pay sahibi rekabet yasağını kabul edebilir mi? Kural olarak evet. California Business and Professions Code Section 16601, işletmedeki payının tamamını devreden bir sahibin, işletmenin faaliyet gösterdiği belirli bir coğrafi alanda rekabet etmemeyi kabul etmesine izin verir. Bu, rekabet yasaklarını genel olarak geçersiz sayan Section 16600'e bir istisnadır.
Sari Law Firm stock redemption işlemlerinde hizmet veriyor mu? Evet. Sari Law Firm, A.P.C., California corporation'larına ve pay sahiplerine stock redemption, pay satın alma (buyout), pay sahipleri sözleşmeleri ve bu işlemleri yetkilendiren yönetim kurulu ve pay sahibi onayları konusunda danışmanlık verir.
Avukatlık Reklamı. Bu makale yalnızca genel bilgi sağlar ve hukuki veya vergisel tavsiye niteliği taşımaz. Bu yazıyı okumak avukat-müvekkil ilişkisi kurmaz. Önceki sonuçlar benzer bir sonucu garanti etmez.
Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Kendi durumunuzla ilgili rehberlik için Sari Law Firm ile iletişime geçin.